User:Jahsonic/AHE/France/Meanwhile in France: from Villon to Brantôme  

From The Art and Popular Culture Encyclopedia

Revision as of 21:52, 13 May 2012

Related e

Google Wikipedia Wiktionary Wiki Commons Wikisource Wordpress YouTube Shop Featured: The Trylon and Perisphere, two modernistic structures at the New York World's Fair of 1939-1940 Photo: Trylon, Perisphere and Helicline (Samuel H. Gottscho)

<< previous | up | next >>

Tot dusver heeft ons verhaalde geschiedenis van de erotiek zich vooral af in Duitsland en Italië afgespeeld. Frankrijk, dat later het onbetwiste centrum van de werelderotiek zal worden, hebben we links moeten laten liggen. Op visueel vlak is het in Frankrijk dan ook pover gesteld in vergelijking met zijn buurlanden: geen schunnige gravures, weinig erotiek in olieverf.

Vermeldenswaard zijn het reeds getoonde schilderij van Jean Foucquet [fig x] en het beroemde schilderij van de School van Fontainebleau, Gabrielle d’Estrées en een van haar zusters [beeld]. Twee vrouwen in bad, de ene steekt de vingers uit om zachtjes en teder in de tepel van de andere te knijpen. Beiden kijken ons als van uit een andere wereld aan. Het reiken naar de tepel zou voortvloeien uit een teken zijn van Gabrielle d’Estrées zwangerschap – en is dus niet een vroege voorstelling van de lesbische liefde –: de ene zuster geeft de andere lessen in haar toekomstige moederschap.

Literair gezien is Frankrijk in de renaissance een schatkamer van vroeg-erotische teksten. Reeds in de 12de eeuw pent de Bretoense schrijfster Marie de France een ode aan de vrouwelijke geslachtsdelen in deze Lai du Lecheor.

Ik zweer op mijn geloof, Geen enkele vrouw heeft zo'n mooi gezicht Dat als ze haar kut verliezen zou, Vriend noch minnaar voor haar nog zwicht. [Vertaling Annick Ruyts]

Het gedicht getuigt van het bekende middeleeuwse antifeminisme en geeft alweer een zeer cynische kijk op de geslachtelijke verhoudingen. De middeleeuwen worden gekenmerkt door een wereldbeeld waarin de vrouw – zowel in de praktijk als in de literatuur – slechts als een flauw afkooksel van de man gezien wordt. Dat is het gevolg van het feit dat Eva de erfzonde over de mensheid heeft afgeroepen. Iedereen kent het verhaal: Adam en Eva leven beiden in het paradijs, ze zijn naakt, kennen geen schaamte. Nadat Eva, op aanraden van de duivelse slang, Adam van de verboden appel doet eten, worden ze sterfelijk en worden ze uit het paradijs gedreven. God veroordeelt Eva tot vreselijke barensweeën en onderwerpt haar voor eeuwig aan Adam.

Op Eva’s zwakheid kan de middeleeuwse mens zich beroepen als hij de minderwaardigheid van de vrouw wil aantonen. Eerlijkheidshalve moet gezegd wordenen we hier wel aan toevoegen dat de man het er vaak niet beter vanaf brengt. Terwijl er in literaire kringen geen gewag gemaakt wordt van een middeleeuws antimasculinisme, wordt de man toch bijzonder vaak als een onnozelaar afgeschilderd. Aangezien de middeleeuwse schrijvers bijna onveranderlijk mannen zijn, verdient deze antimasculinistische zelfspot aandacht, die we hem jammer genoeg nu niet kunnen geven.

De Franse literatuur van de late middeleeuwen en de renaissance brengt vijf schrijvers die elk op hun manier de erotiek – of althans de lichamelijkheid – gebruiken om de grenzen van het nakende literaire tijdperk af te tasten: François Villon (1431-ca. 1463), François Rabelais (1494-1553), Clément Marot (1496-1544), Théophile de Viau (1590-1626) en Brantôme (1540-1614).